رمز عبور را فراموش کرده ام
هيچ گنجى، سودمندتر از دانش نيست. امام على علیه‏السلام
کلاسهای کنکور طلایه داران دانش رشته برق در مشهد
پرسش و پاسخ طلایه داران دانش
1dar16e2200ad5d3d77132d04d18675754751_112341

گفتار درمانی

هدف و ماهيت

مي‌خواهد حرف بزند. مي‌خواهد به ياري جادوي كلام با آشنا و غريبه ارتباط برقرار كند تا آنچه مي‌داند بگويد و آنچه نمي‌داند بپرسد. مي‌خواهد وقتي شاد است، وقتي غمگين است، وقتي شور و نشاط دلش را روشن كرده و زماني كه اندوه به قلبش پا گذاشته است، احساسش را به آرامي و بدون دغدغه با ديگران در ميان گذارد، اما نمي‌تواند.

چرا ؟ دليل سكوتش چيست؟ سكوتي كه او را در زندان تنهايي خويش اسير كرده است. شايد ناشنواست. شايد عقب‌مانده ذهني است. شايد لكنت زبان دارد و شايد ده ها عامل ديگر.

اما اين پايان راه نيست، چرا كه كارشناسان رشته گفتار درماني به ياري اين دسته از افراد جامعه مي‌آيند و آن ها را از انزوا به اجتماع مي‌آورند. در واقع هدف اين رشته بررسي ، تشخيص ، ارزيابي و درمان اختلالات گفتار و زبان است.

يك آسيب‌شناس گفتار و زبان بايد در آغاز بررسي كند كه چه حوزه‌اي از زبان و گفتار فرد صدمه ديده است و سپس به درمان بپردازد چون نوع و مدت درمان با توجه به حوزه آسيب‌ديده متفاوت مي‌باشد.

براي مثال، امكان دارد به علت سكته مغزي، تصادف و يا اصابت تركش، اختلالي در حوزه زبان فرد ايجاد شود كه اين اختلال مي‌تواند به صورت بي‌ربط صحبت كردن و يا ناتواني در سخن گفتن بروز پيدا كند. يا اين كه امكان دارد مشكل در حوزه گفتار باشد يعني در توليد گفتار و يا رواني گفتار اختلالي به وجود بيايد. براي مثال كودكي كه صداي ?ر? را ?ل? تلفظ مي‌كند داراي اختلال در توليد گفتار است و همچنين فردي كه در طول يك دقيقه به جاي 4 جمله (به طور متوسط) يك جمله را گفته و يا برعكس 10 جمله را بيان مي‌كند، دچار اختلال در رواني گفتار مي‌بايد. و بالاخره امكان دارد تارهاي صوتي به دلايل مختلف آسيب ببينند كه موجب خراب شدن كيفيت صوت مي‌شود.

كه در تمام موارد فوق يك گفتار درمان سعي مي‌كند كه به شيوه‌هاي غيرپزشكي و بدون استفاده از دارو آسيب ايجاد شده را درمان كند اما طول درمان و نحوه درمان متفاوت خواهد بود، يعني آسيب‌هاي حوزه زبان چون به سيستم عصب مركزي در مغز برمي‌گردد، طولاني‌تر و دشوارتر بوده اما درمان اختلالات حوزه گفتار آسان‌تر و سريع تر مي‌باشد.

رشته گفتار درماني يكي از زيرمجموعه‌هاي علوم توانبخشي است و هدف آن ياري رساندن به افرادي است كه دچار اختلالات گفتاري و زباني هستند كه اين كمك شامل موارد زير مي‌شود:

الف ) كمك به افرادي كه اختلالات تلفظي دارند، به گونه‌اي كه بتوانند بدرستي توليد صداهاي گفتاري را بياموزند.

ب ) كمك به بيماراني كه اختلال در صوت دارند و يا به علل مختلف حنجره آن ها جراحي شده و فاقد صوت طبيعي هستند.

ج ) كمك به بيماراني كه به دليل آسيب‌هاي مغزي، زبان پريش‌ شده‌اند (اين دسته از بيماران قدرت سخن گفتن نداشته يا بي‌ربط سخن مي‌گويند.)

د) ياري كردن ناشنوايان براي برقراري ارتباط كلامي .

هـ ) كمك به طيف گسترده‌اي از عقب‌ماندگان ذهني براي برقراري ارتباط كلامي.

و ) توصيه و مشاوره به افراد جامه به منظور پيشگيري از اختلالات فوق.
توانايي هاي مورد نياز و قابل توصيه

حروف را يك يك ادا كرده و يا كلمات را به آرامي بيان مي‌كند و سپس به صداي بيمار و نحوه اداكردن حروف و يا كلمات او نگاه كرده و گوش فرا مي‌دهد و اشتباه‌هايش را به آرامي تذكر مي‌دهد تا او بتواند از سنگلاخ دشواري هاي گفتار و زبان عبور كرده و به رواني سخن بگويد.

اين كار هميشگي يك گفتار درمانگر است. كاري كه بايد با صبر و بردباري به دفعات مختلف و به روش‌هاي گوناگون انجام دهد.

صبور بودن مهمترين ويژگي است كه يك گفتار درمانگر بايد داشته باشد چرا كه بعضي از بيماران به كندي پيشرفت مي‌كنند و به قول معروف پيشرفتشان ميليمتري است. بنابراين لازم است كه گفتار درمانگر بردبار باشد و پابه‌پاي بيمار پيش رفته و او را درك كند.

همچنين متخصص اين رشته بايد انعطاف‌پذير باشد، براي اين كه در اين كار تنوع مراجعه‌كنندگان بسيار زياد است، يعني مراجعين ما مي‌توانند يك بچه 2 ساله تا يك فرد 90 ساله باشند كه بدون شك هر يك روحيات و ويژگي‌هاي خاص خود را دارند و يك گفتار درمانگر بايد با توجه به اين ويژگي‌هاي فردي نحوه درمان را انتخاب بكند.

دانشجوي موفق اين رشته كسي است كه به زبان انگليسي و دانش كامپيوتر مسلط باشد چون كتاب هاي اين رشته در ايران بسيار كم است و دانشجو بايد بتواند از منابع خارجي يا از شبكه‌هاي رايانه‌اي استفاده كند.

همين‌طور بهتر است با لهجه‌هاي مختلف آشنايي داشته باشد چون ممكن است ناشنوايي به او مراجعه كند كه در يك محيط ترك يا كرد زبان زندگي كرده است و اگر فرد لهجه او را بلد باشد و يا حداقل با جايگاه‌هاي توليد صداي آن لهجه آشنا باشد، بهتر مي‌تواند به او كمك كند.

رشته گفتاردرماني نيازمند خلاقيت، هنر، صبر و پشتكار است و بايد دانشجو به مطالعه مداوم جهت پيشرفت زمينه‌هاي درمان بيماران علاقه‌مند باشد.

دانشجويان اين رشته بايد اختلال گفتاري نداشته باشند زيرا بخشي از تحصيل در اين رشته شامل آموزش عملي و برخورد كلامي با بيماران مي‌باشد و بايد سلامت كامل رواني داشته و بتوانند به درستي ارتباط برقرار كنند. همچنين لازم است در دروس زبان و ادبيات فارسي، زيست‌شناسي، فيزيك و زبان انگليسي اطلاعات لازم و كافي را كسب كرده باشند.

آينده شغلي و بازار کار

در مقابل هر 2 يا 3 هزار نفر جمعيت يك گفتار درمانگر مورد نياز است. آمار فوق كه مورد قبول جامعه پزشكي و بهداشتي جهان است، نشانگر نياز جامعه به فارغ‌التحصيلان گفتار درماني است چرا كه تخصص گفتار درماني بر دو محور اصلي درمان و پيشگيري استوار شده است.

با اين كه رشته گفتار درماني در گروه پزشكي است اما كار آن بيشتر پيشگيري مي‌باشد.

متاسفانه اين رشته در كشور ما جا نيفتاده است و در نتيجه فعاليت فارغ‌التحصيلان اين رشته محدود مي‌باشد.

براي مثال با اين كه به اعتقاد ما هر مدرسه‌اي به يك گفتار درمانگر نياز دارد، فارغ‌التحصيلان اين رشته زماني كه در آموزش و پرورش استخدام مي‌شوند، پستي براي آن ها در نظر گرفته نشده است، يعني در حكم استخدامي به عنوان دبير تلقي مي‌شوند نه به عنوان يك گفتار درمانگر.

و يا متاسفانه قانون نظام پزشكي به اين صورت است كه گفتار درمانگر نمي‌تواند به تنهايي مطب بزند بلكه بايد زير نظر متخصص مغز و اعصاب و يا گوش و حلق و بيني فعاليت كند، در صورتي كه يك گفتار درمانگر وابستگي خاصي به هيچ تخصصي ندارد البته ممكن است متخصص مغز و اعصاب در بعضي موارد به گفتار درمانگر ياري برساند اما در بسياري از موارد مانند لكنت زبان نمي‌تواند كمكي بكند.

با اين وجود نبايد علاقه‌مندان به اين رشته نااميد شوند چون اين رشته براي جواناني كنجكاو كه به دنبال كشف ناشناخته‌ها مي‌باشند و مي‌خواهند در زمينه تحصيلي‌شان حرف اول را بزنند، رشته بكري است و زمينه‌هاي ناشناخته زياد دارد. كه از آن جمله مي‌توان به درمان سريع لكنت زبان اشاره كرد. چون با اين كه در اين زمينه روش هايي وجود دارد به تدريج جواب مي‌دهد و به جرات مي‌توان گفت كه اگر كسي درمان سريعي براي لكنت زبان پيشنهاد كند، بسيار ثروتمند خواهد شد. براي اين كه لكنتي‌ها هم افرادي باهوش طبيعي هستند و مي‌توانند مشاغل مختلف را به عهده بگيرند ولي اين اختلال در صحبت كردن آن ها را دچار مشكل كرده است. بنابراين بسياري از آن ها حاضرند هزينه زيادي بپردازند اما سريع مشكل آن ها رفع شود.

با اين كه مشكل شغلي در جامعه ما براي همه رشته‌ها از جمله رشته گفتار درماني وجود دارد اما از آنجايي كه فارغ‌التحصيلان رشته‌هاي توانبخشي و از جمله گفتاردرماني محدود هستند و از طرفي جامعه به آن ها نياز بسياري دارد، رشته‌هاي علوم توانبخشي كمتر از ساير رشته‌ها با مشكل شغلي روبرو هستند. براي مثال يك گفتار درمانگر مي‌تواند در درمانگاهها و مراكز بهداشت، مراكز ويژه توانبخشي و مراكز آموزش و پرورش استثنايي فعاليت بكند چون قسمت عمده اين كار در ارتباط با ناشنواها و كم‌شنواها است، يعني ما به يك ناشنوا و يا كم‌شنوا كمك مي‌كنيم كه گفتار افراد را درك كرده و بهتر از قبل منظورش را از طريق كلام برساند. كه از همين‌جا ناشنوايان زبان اشاره را مي‌آموزند اما ما به آن ها درك گفتار و بيان آن را مي‌آموزيم .